Voor Martin van Doornik


Dit filmpje kwam ik tegen. Jalouzieen op de wieken? Zie ik voor het eerst.
WimB schreef:
ma 09 dec, 2019 12:51
Dit filmpje kwam ik tegen. Jalouzieen op de wieken? Zie ik voor het eerst.
Hallo Wim, reuze bedankt, ik ben je dankbaar voor. Excuses, ik zie dit filmpjes vandaag pas. Drukke week achter de rug en ik had ook nog griep.
De jalouzieën op de wieken heet zelfzwichting, het komt echt meer voor dan je denkt! Vooral in het noorden van ons land, Noord-Duitsland, Denemarken en enkele molens in Zweden. Recentelijk zijn er nog twee zelfzwichtende molens in Zeeland en Noord-Brabant bij gekomen. Het komt oorspronkelijk uit Engeland, welke wieksysteem daar is uitgevonden. De kleppen worden door middel van gewichten aan de ketting al naar gelang van de windsterkte automatisch open en dicht geregeld, zodat de molen heel regelmatig kan draaien. Voordeliger dan het omslachtige en tijdrovende werken met molenzeilen, waar je iedere wiek moet stoppen om de zeilen op- of uit moet rollen. Dat heet zwichten, vandaar de naam zelfzwichting.
Maar de molenaars in dit filmpje maakten wel een kapitale fout: zij mogen nooit en te nimmer bovenop de maalsteen gaan staan bij het opschroeven van de steenkraan! De ophanging op de onderste staande as kan ontregeld raken en de steenkraan overbelast raken met breuk tot gevolg.
Ik heb zelf het praktijk malen en scherpen van de molenstenen in het Duitse Ostfriesland gevolgd, op de molen van Spetzerfehn. Het was daar hard werken: "Um fünf Minuten vor Sieben aufstehen und dann sofort mahlen!", slechts onderbroken door maaltijden, doormalen tot 8 uur 's avonds, zes dagen per week en zondags naar de kerk, waar ik ook mee ging. Geen probleem om de psalmen in het Duits te zingen. Zakken van 70 kg op je schouder sjouwen. Van deze Oostfriese molenaar heb ik de stenen leren scherpen. Maar dat waren wel mooie tijden, hoor. Ik heb nog altijd een Duitse molenaarsdiploma.

https://www.youtube.com/watch?v=DJWvHAuDg5I&t=3s
Die man met de bretels, dat is mijn oude "Müllermeister" Theodor Steenblock, aan wie ik veel te danken heb. Zijn familie is al vanaf 1702 van vader-op-zoon molenaar! De oude molenaar is in 2015 overleden, zijn zoon zet het graanbedrijf nu nog voort. Het is een zeer goed beklante molen met pakhuizen en er rijden drie vrachtwagens rond. Ik ben daar nog altijd welkom om een paar zakken mee te malen of stenen scherpen. Op de fiets erheen en daar overnachten. Best emotioneel, op dezelfde stenen waar ik het scherpen nog van Theodor heb geleerd. Ik schiet er nog van vol.
Untitled-5.jpg
Untitled-10.jpg
Maalstenen openleggen.jpg
De molen draaiend zonder.....jpg
Dit is de molen van Den Andel (Gr.) met jalouzieën oftewel zelfzwichting. De vangstok (om te remmen) ontbreekt op de foto (gat rechtsboven in de kap), want hij lag bij mij thuis om geschilderd te worden. Ik heb in de kap de vangbalk zelf opgetild om te kunnen malen. Ik was hier 17 jaar molenaar.
Britzer Mühle-a.jpg
De twaalfkantige Britzer Mühle in Berlijn, ook met zelfzwichting. Ik mocht hier uuurenlang heerlijk draaien!
North Leverton.jpg
Dit is de molen van North Leverton in Engeland, anno 1813. Nog in vol bedrijf, ook met zelfzwichting. Sierlijke ui-vormige kap, kenmerkend voor Lincolnshire. Ik kwam daar in 1984 langs fietsen en ik stelde me voor "as a Dutch windmiller". De molenaar (rechts met steekwagen te zien) moest dringend wat zakken afleveren met zijn auto en zo kon ik zijn werk in de molen even overnemen. Toen de kaar (trechter boven de maalstenen) leeg was, heb ik de molen stil gezet. De Engelse molenaar kwam later terug en klopte tevreden op mijn schouder, waar het meelstof van af vloog. Het is me nog sterk bijgebleven.
Vind het leuk om naar oude beroepen en industie te kijken en er komen steeds meer oude analoge films die gelukkig met veel aandacht digitaal worden gemaakt. De molens in deze regio komen bij op de fiets zo af en toe in beeld. Voor bewegende plaatjes is Youtube een geweldig medium.
Ik ben er nog niet achter gekomen welke Oostfriese molen het is in dit oude filmpje. Ongetwijfeld nog van voor de oorlog. De Duitse film- en fototechnieken stonden qua kwaliteiten op een hoog peil. De kans is groot dat die molen niet meer bestaat. Ik heb contact opgenomen met de hoge walmolen van Bremen, daar woont de voorzitter van de Duitse molenvereniging.
De Westduitse regering heeft in Bonn de "Mühlenstilleggungsgesetz" van 1957 in werking gesteld. Macht aan de meelfabrieken. Wat een idioterie.....

Op het onderstaande filmpje ben ik mijn molen aan het kruien. Kan makkelijk licht met één hand.
https://www.youtube.com/edit?o=U&video_ ... 6449059084
Klik ik op de link is er iets misgegaan Martin.
WimB schreef:
ma 16 dec, 2019 12:41
Klik ik op de link is er iets misgegaan Martin.
[youtube]https://youtu.be/ibYOYvB3kbE[/youtube]
    WimB schreef:
    ma 09 dec, 2019 12:51

    Dit filmpje kwam ik tegen. Jalouzieen op de wieken? Zie ik voor het eerst.
    Ik heb overal in Niedersachsen rondgevraagd welke molen dit is. De beroepsmolenaar Eckhart Meyer uit Bardowick kwam met het verlossende antwoord: het is Mühle Boerma in Riepsterhammrich, een kilometer of zes ten noorden van de Ems-veerpont Ditzum-Petkum. De molen bestaat niet meer, maar de nazaten Boerma wonen nog steeds op hetzelfde adres. De film is begin jaren dertig van de 20e eeuw genomen.